Θα μείνει ο πλανήτης χωρίς πετρέλαιο; Η Τεχεράνη απειλεί να κόψει τις εξαγωγές και η παγκόσμια αγορά τρέμει το «φάντασμα» του 1970 – Τα διδάγματα ενός επερχόμενου κραχ
Θα τελειώσει σύντομα ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν;
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δεν είναι απλώς πολιτική, αλλά καθορίζει την τύχη της παγκόσμιας οικονομίας.
Το μέλλον της σύγκρουσης εξαρτάται από δύο κρίσιμα ερωτήματα: Θα επιβεβαιωθεί ο κανόνας του Robert Armstrong, γνωστού και ως «Taco» («Trump always chickens out» – ο Trump πάντα κάνει πίσω);
Και αν ο Trump σταματήσει τις επιθέσεις, θα σημαίνει αυτό το τέλος του πολέμου και για το Ιράν ή και για το Ισραήλ;
Αν όχι, η καταστροφή στον Περσικό Κόλπο θα συνεχιστεί αδιάκοπα.
Η αβεβαιότητα είναι απόλυτη.
Τη Δευτέρα 9/3, ο Trump δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ότι ο πόλεμος θα τελειώσει «πολύ σύντομα», αλλά όχι αυτή την εβδομάδα.
Ωστόσο, στο Truth Social, πριν δύο ημέρες, τόνισε ότι «δεν θα υπάρξει καμία συμφωνία με το Ιράν παρά μόνον με ΑΝΕΥ ΟΡΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ», υπογραμμίζοντας την αδιαλλαξία του.
Η απάντηση από το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν ήταν άμεση και αμείλικτη: «Εμείς θα καθορίσουμε το τέλος του πολέμου», προειδοποιώντας ότι η Τεχεράνη δεν θα επιτρέψει την εξαγωγή ούτε ενός λίτρου πετρελαίου αν συνεχιστούν οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Η επιλογή του Motjaba Khamenei ως διαδόχου του πατέρα του, μετά την τραγική απώλεια μεγάλου μέρους της οικογένειάς του, επιβεβαιώνει την αποφασιστικότητα του Ιράν να επιδιώξει τη νίκη, όχι την άνευ όρων παράδοση.
Μετά από χρόνια ισραηλινών βομβαρδισμών, η Hamas δεν έχει παραδοθεί – το Ιράν ακόμη λιγότερο.
Για να τερματιστεί η σύγκρουση χρειάζονται ακραία μέσα, πιθανώς ακόμα και πυρηνικά όπλα.
Είναι ο Trump έτοιμος να τα χρησιμοποιήσει; Η απάντηση παραμένει αβέβαιη.
Στην πραγματικότητα, πιο ρεαλιστικό σενάριο φαίνεται να είναι η προσωρινή εκεχειρία.
Οι ΗΠΑ μπορεί να σταματήσουν τις επιθέσεις, το Ιράν να περιορίσει τις αντιδράσεις του, ενώ ο Trump ενδεχομένως θα αναγκάσει το Ισραήλ να υποχωρήσει.
Όμως αυτή η εκεχειρία δεν ισοδυναμεί με ειρήνη – απλώς περιορίζει τη ζημιά, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης.
Οι συνέπειες
Τι σημαίνουν όλα αυτά για την παγκόσμια οικονομία; Η Capital Economics εξετάζει τρία σενάρια.
Το πρώτο είναι μια σύντομη αλλά έντονη σύγκρουση διάρκειας περίπου δύο εβδομάδων, με εκτίμηση απώλειας 1,4% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και LNG.
Το δεύτερο σενάριο είναι μια σύγκρουση τριών μηνών με περιορισμένες μακροπρόθεσμες ζημιές στις εγκαταστάσεις, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει απώλεια 5–6% των παγκόσμιων εξαγωγών το 2026.
Το τρίτο είναι μια τριμηνιαία σύγκρουση με σοβαρότερες, μακροχρόνιες ζημιές στην παραγωγική ικανότητα, ειδικά στο νησί Kharg, με πιθανή απώλεια 8–9% των εξαγωγών, επιπτώσεις που θα διαρκέσουν έως το 2027, τιμές πετρελαίου έως 150 δολάρια το βαρέλι και φυσικού αερίου στην ΕΕ έως 120 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Το μόνο συγκρίσιμο σοκ στην ιστορία ήταν από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 έως τα μέσα της δεκαετίας του 1980.
Ένας μακροχρόνιος πόλεμος θα πλήξει τις αναπτυσσόμενες χώρες πιο σκληρά, ενώ στις δυτικές οικονομίες η απότομη αύξηση του ενεργειακού κόστους θα προκαλέσει πολιτικές αναταράξεις.
Όπως εξηγεί ο Paul Krugman, ακόμη και το χειρότερο σενάριο δεν θα είναι τόσο καταστροφικό όσο το σοκ της δεκαετίας του 1970, χάρη στη μειωμένη εξάρτηση της Δύσης από το πετρέλαιο.
Η Ευρώπη, σύμφωνα με τον Martin Sandbu, έχει αποδειχθεί πολύ πιο ικανή να προσαρμοστεί σε υψηλές τιμές φυσικού αερίου από ό,τι πολλοί φοβούνταν.
Τα βασικά διδάγματα
Τα βασικά διδάγματα από αυτό το σοκ είναι τρία.
Πρώτον, η ανάγκη μείωσης της ευαλωτότητας στις διαταραχές ορυκτών καυσίμων και επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Δεύτερον, η σημασία σταθερών προσδοκιών πληθωρισμού και η ετοιμότητα των κεντρικών τραπεζών να παρέμβουν σε περίπτωση δευτερογενών επιπτώσεων.
Τρίτον, η υποστήριξη πρέπει να στοχεύει όσους πλήττονται περισσότερο από την άνοδο του ενεργειακού κόστους και όχι να είναι γενική.
Το πιο προφανές μάθημα είναι ότι μια γρήγορη εκεχειρία φαίνεται πιθανή, περιορίζοντας τη ζημιά, αλλά τίποτα δεν είναι βέβαιο.
Οι ΗΠΑ έχουν επανειλημμένα ξεκινήσει πολέμους παρορμητικά, μόνο για να καταλήξουν σε μακροχρόνιες και καταστροφικές περιπέτειες.
Η τύχη της Μέσης Ανατολής, των τιμών ενέργειας και εντέλει της παγκόσμιας οικονομίας κρέμεται από μια λεπτή κλωστή.
Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με ασφάλεια αν αυτή η κλωστή θα σπάσει ή θα αντέξει για λίγο ακόμα.
www.bankingnews.gr
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δεν είναι απλώς πολιτική, αλλά καθορίζει την τύχη της παγκόσμιας οικονομίας.
Το μέλλον της σύγκρουσης εξαρτάται από δύο κρίσιμα ερωτήματα: Θα επιβεβαιωθεί ο κανόνας του Robert Armstrong, γνωστού και ως «Taco» («Trump always chickens out» – ο Trump πάντα κάνει πίσω);
Και αν ο Trump σταματήσει τις επιθέσεις, θα σημαίνει αυτό το τέλος του πολέμου και για το Ιράν ή και για το Ισραήλ;
Αν όχι, η καταστροφή στον Περσικό Κόλπο θα συνεχιστεί αδιάκοπα.
Η αβεβαιότητα είναι απόλυτη.
Τη Δευτέρα 9/3, ο Trump δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ότι ο πόλεμος θα τελειώσει «πολύ σύντομα», αλλά όχι αυτή την εβδομάδα.
Ωστόσο, στο Truth Social, πριν δύο ημέρες, τόνισε ότι «δεν θα υπάρξει καμία συμφωνία με το Ιράν παρά μόνον με ΑΝΕΥ ΟΡΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ», υπογραμμίζοντας την αδιαλλαξία του.
Η απάντηση από το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν ήταν άμεση και αμείλικτη: «Εμείς θα καθορίσουμε το τέλος του πολέμου», προειδοποιώντας ότι η Τεχεράνη δεν θα επιτρέψει την εξαγωγή ούτε ενός λίτρου πετρελαίου αν συνεχιστούν οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Η επιλογή του Motjaba Khamenei ως διαδόχου του πατέρα του, μετά την τραγική απώλεια μεγάλου μέρους της οικογένειάς του, επιβεβαιώνει την αποφασιστικότητα του Ιράν να επιδιώξει τη νίκη, όχι την άνευ όρων παράδοση.
Μετά από χρόνια ισραηλινών βομβαρδισμών, η Hamas δεν έχει παραδοθεί – το Ιράν ακόμη λιγότερο.
Για να τερματιστεί η σύγκρουση χρειάζονται ακραία μέσα, πιθανώς ακόμα και πυρηνικά όπλα.
Είναι ο Trump έτοιμος να τα χρησιμοποιήσει; Η απάντηση παραμένει αβέβαιη.
Στην πραγματικότητα, πιο ρεαλιστικό σενάριο φαίνεται να είναι η προσωρινή εκεχειρία.
Οι ΗΠΑ μπορεί να σταματήσουν τις επιθέσεις, το Ιράν να περιορίσει τις αντιδράσεις του, ενώ ο Trump ενδεχομένως θα αναγκάσει το Ισραήλ να υποχωρήσει.
Όμως αυτή η εκεχειρία δεν ισοδυναμεί με ειρήνη – απλώς περιορίζει τη ζημιά, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης.
Οι συνέπειες
Τι σημαίνουν όλα αυτά για την παγκόσμια οικονομία; Η Capital Economics εξετάζει τρία σενάρια.
Το πρώτο είναι μια σύντομη αλλά έντονη σύγκρουση διάρκειας περίπου δύο εβδομάδων, με εκτίμηση απώλειας 1,4% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και LNG.
Το δεύτερο σενάριο είναι μια σύγκρουση τριών μηνών με περιορισμένες μακροπρόθεσμες ζημιές στις εγκαταστάσεις, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει απώλεια 5–6% των παγκόσμιων εξαγωγών το 2026.
Το τρίτο είναι μια τριμηνιαία σύγκρουση με σοβαρότερες, μακροχρόνιες ζημιές στην παραγωγική ικανότητα, ειδικά στο νησί Kharg, με πιθανή απώλεια 8–9% των εξαγωγών, επιπτώσεις που θα διαρκέσουν έως το 2027, τιμές πετρελαίου έως 150 δολάρια το βαρέλι και φυσικού αερίου στην ΕΕ έως 120 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Το μόνο συγκρίσιμο σοκ στην ιστορία ήταν από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 έως τα μέσα της δεκαετίας του 1980.
Ένας μακροχρόνιος πόλεμος θα πλήξει τις αναπτυσσόμενες χώρες πιο σκληρά, ενώ στις δυτικές οικονομίες η απότομη αύξηση του ενεργειακού κόστους θα προκαλέσει πολιτικές αναταράξεις.
Όπως εξηγεί ο Paul Krugman, ακόμη και το χειρότερο σενάριο δεν θα είναι τόσο καταστροφικό όσο το σοκ της δεκαετίας του 1970, χάρη στη μειωμένη εξάρτηση της Δύσης από το πετρέλαιο.
Η Ευρώπη, σύμφωνα με τον Martin Sandbu, έχει αποδειχθεί πολύ πιο ικανή να προσαρμοστεί σε υψηλές τιμές φυσικού αερίου από ό,τι πολλοί φοβούνταν.
Τα βασικά διδάγματα
Τα βασικά διδάγματα από αυτό το σοκ είναι τρία.
Πρώτον, η ανάγκη μείωσης της ευαλωτότητας στις διαταραχές ορυκτών καυσίμων και επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Δεύτερον, η σημασία σταθερών προσδοκιών πληθωρισμού και η ετοιμότητα των κεντρικών τραπεζών να παρέμβουν σε περίπτωση δευτερογενών επιπτώσεων.
Τρίτον, η υποστήριξη πρέπει να στοχεύει όσους πλήττονται περισσότερο από την άνοδο του ενεργειακού κόστους και όχι να είναι γενική.
Το πιο προφανές μάθημα είναι ότι μια γρήγορη εκεχειρία φαίνεται πιθανή, περιορίζοντας τη ζημιά, αλλά τίποτα δεν είναι βέβαιο.
Οι ΗΠΑ έχουν επανειλημμένα ξεκινήσει πολέμους παρορμητικά, μόνο για να καταλήξουν σε μακροχρόνιες και καταστροφικές περιπέτειες.
Η τύχη της Μέσης Ανατολής, των τιμών ενέργειας και εντέλει της παγκόσμιας οικονομίας κρέμεται από μια λεπτή κλωστή.
Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με ασφάλεια αν αυτή η κλωστή θα σπάσει ή θα αντέξει για λίγο ακόμα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών